Stały Komitet Rady Ministrów przyjął projekt ustawy reformującej funkcjonowanie Państwowej Inspekcji Pracy 5 lutego 2026 roku. Nowe przepisy jeszcze w lutym trafią pod obrady rządu.

Wdrożenie reformy PIP ma kluczowe znaczenie przede wszystkim dla realizacji tzw. kamieni milowych Krajowego Planu Odbudowy, do których Polska zobowiązała się wobec Unii Europejskiej.

Celem projektu jest zapewnienie Państwowej Inspekcji Pracy oraz sądom pracy narzędzi egzekwowania prawa pracy. Zmiany mają zapewnić pracownikom i pracodawcom większą pewność procedur oraz jasne i jednoznaczne zasady ich stosowania - podkreśla Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej.

Projekt zakłada także wprowadzenie, zdaniem resortu, efektywniejszych mechanizmów przeciwdziałania nieuprawnionemu zastępowaniu umów o pracę umowami cywilnoprawnymi oraz pracy "na czarno". Jedną z głównych zmian ma być rozszerzenie uprawnień PIP w zakresie stwierdzania istnienia stosunku pracy.

W praktyce oznacza to, że inspektor pracy będzie mógł podczas kontroli skierować do przedsiębiorcy polecenie, zgodnie z którym przedsiębiorca będzie musiał podjąć działania w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. W przypadku jego niewykonania projekt przewiduje przekazanie okręgowym inspektorom pracy kompetencji do wydawania decyzji administracyjnych w sprawie istnienia stosunku pracy.

Projekt obejmuje również dodatkowe założenia, które mają usprawnić działalność PIP. To m.in. rozszerzenie wymiany informacji i danych pomiędzy ZUS, PIP i Krajową Administracją Skarbową na potrzeby kontroli oraz analizy ryzyka.

Ponadto dodatkowe założenia przewidują opracowywanie przez Głównego Inspektora Pracy rocznych i wieloletnich programów kontroli opartych na analizie ryzyka oraz zmiany w zakresie wysokości kar grzywny za wykroczenia przeciwko prawom pracownika, które mają zapewnić ich ochronę, a także pełnić funkcję odstraszającą wobec pracodawców naruszających przepisy prawa pracy.